Mijn en Dijn

Sinds afgelopen vrijdag weten we, vastgesteld door de kantonrechter te Amsterdam, dat het waarheidsgehalte van de ongeautoriseerde biografie Nina door Eric Smit groot is. En al zou maar de helft waar zijn, dan is dit boek opnieuw een bevestiging van hoe ernstig het gesteld is met het moreel besef in het Nederlands bedrijfsleven.

Het boek schetst een beeld van een meedogenloze vrouw die slechts eigen gewin nastreeft. Iemand die geen middel onbenut laat om haar doel te bereiken en die ook zo overtuigd is van haar eigen gelijk dat iedereen die dit in twijfel trekt een dagvaarding tegemoet kan zien.

Het boek Nina (2010) is, na De prooi (2008) van Jeroen Smit en De vastgoedfraude (2009) van Vasco van der Boon & Gerben van der Marel, het derde boek in een rij van uitstekende boeken die een ontluisterend in beeld brengen hoe makkelijk en gewetenloos er in het Nederlands bedrijfsleven gemarchandeerd wordt met regels. En dat om er maar rijk van te worden.

Wat deze drie boeken beschrijven, is het ontstaan van een ‘cultuur’ die wortel geschoten heeft in een brede laag van het Nederlandse bedrijfsleven. Een min of meer geoorloofd gedrag waar de regels van de Nederlandse rechtstaat slechts gezien worden ‘als door jurisprudentie bepaalde kaders’.

Het is iets waaraan je – als je maar genoeg geld hebt om de slimste advocaten in te huren en bereid bent om jaren vol te houden – een nieuwe interpretatie kunt toevoegen, waardoor je toch gelijk krijgt of op zijn minst niet bestraft wordt. Daarbij geholpen door een onderbezet Openbaar Ministerie dat door procedurele regels in iedere zaak al op achterstand staat.

Het is een cultuur die haar oorsprong en legitimatie vindt in een blind streven van investeerders en bankiers naar steeds hogere rendementen en dus bonussen. Het zijn mensen die in ruil daarvoor graag een oogje willen dichtknijpen.

Uit Nina blijkt dat Neelie Kroes in 1992 al afstand neemt van deze cultuur. Een cultuur waar, volgens haar, de spelregels van het ‘mijn en dijn’ terzijde worden geschoven. Jammer genoeg hebben velen zich wel laten compromitteren, vaak zonder het in eerste instantie te realiseren.

Om Neelie Kroes nog een keer te citeren: ‘Het is zoals met alle zonden: het begint nooit met grote zonde.’